Հիմնական միջոցները նյութական ակտիվներ են, որոնք օգտագործվում են արտադրանքի արտադրության, աշխատանքների կատարման, ծառայությունների մատուցման, ապրանքների իրացման, վարձակալության տալու և վարչական նպատակներով նախատեսվում է օգտագործել ավելի քան մեկ տարի ժամկետով և օգտագործման ընթացքում պահպանում է իր բնաիրային արժեքը։


Շատ կարևոր է հիմնական միջոցների ճիշտ հաշվառումը, քանի որ նրա արժեքը ներառվում է նոր ստեղծվող արդյունքի մեջ։ Հիմնական միջոցների հաշվառումը պետք է ապահովվի մուտքի ներքին տեղափոխումների և ելքի ճիշտ փաստաթղթային ձևափոխումները։ Այն ուղղված է հիմնական միջոցների մաշվածության սկզբնական արժեքի արժեզրկումից առաջացած կորուստների ճիշտ հաշվառմանը։


Հիմնական միջոցների հաշվապահական մոտեցումները ներկայացվում է ՀՀՀՀՍ 16 -ում, «Հիմնական միջոցներ» ստանդարտներում։ Ըստ այդ հիմնական ստանդարտի միջոցները բաժանվում են խմբերի․

  • Շահագործման մեջ գտնվող հիմնական միջոցները լինում են շենքերը, կառուցվածքները, փոխանցվող հարմարանքները, մեքենաներ և սարքավորումներ, տրանսպորտային միջոցներ, արտադրական գույք, տնտեսական գույք, գործիքներ, բազմամյա տնկարկներ, բանող և մթերատու անասուններ և այլ հիմնական միջոցներ։
  • Շահագործման մեջ չգտնվող հիմնական միջոցներ։
  • Հողամասեր։
  • Բնական ռեսուրսներ։
  • Երկարաժամկետ վարձակալված հիմնական միջոցներ։

Հիմնական միջոցների գնահատումը

Հաշվապահական հաշվառման մեջ հիմնական միջոցները գնահատվում են հիմնական չափանիշներով․

  • Սկզբնական արժեք,
  • Հիմնական արժեք,
  • Վերագնահատման արժեք,
  • Մնացորդային արժեք,
  • Հաշվեկշռային արժեք։

Սկզբնական արժեքը հիմնական միջոցի ձեռք բերման կամ կառուցման ժամանակ չվճարված գումար է, որին ավելացվում է ներկրման տուրքերի, հարկերի պարտադիր այլ վճարները և ակտիվը իր նպատակների օգտագործելու համար կատարած ծախսերը՝ բացառությամբ չփոխհատուցվող հարկերի։

Իրական արժեքը դա այն արժեքն է, որը ձևավորվում է փոխանակման ժամանակ փոխանակող կողմերի միջև։

Վերագնահատման արժեքը որոշվում է վերագնահատման արդյունքում։

Մնացորդային արժեքը դա այն գումարն է, որը կազմակերպությունն ակնկալում է ստանալ ակտիվից օգտակար ծառայության ժամկետի վերջում։

Հաշվեկշռային արժեքը դա այն արժեքն է, որով ակտիվը ճանաչվում է հաշվեկշռում մաշվածությունը և արժեզրիկումից կորուստները ճանաչելուց հետո։


Ճանաչման չափանիշները

Հիմնական միջոցները ճանաչվում են երկու չափանիշներով․

  1. Հավաստիության չափանիշ․ երբ կազմակերպությունը ձեռք է բերում ակտիվ, այդ նույն պահին որոշվում է տնտեսական օգուտների հավաստիության աստիճանը։
  2. Փոխանակման արժեքը բավարարում է փոխանակման գործարքով։

Ձեզ նույնպես կարող է դուր գալ