Հին մայրաքաղաքի տարածքում նոր գյուղ | Դվին

 


Դվին  գյուղը  գտնվում է Արարատի  մարզում` Արտաշատի տարածաշրջանում, Արտաշատ քաղաքից 9 կմ հյուսիս-արևելք,  նախկին  Դվին  մայրաքաղաքի շրջակայքում, ծովի  մակարդակից 925 մետր  բարձրության  վրա:


Պատմություն

Քանի  որ գյուղը  հիմնադրվել  է  նախկին մայրաքաղաքի  տարածքում,  նրա  պատմությունը  կարելի  է  սկսել  Դվինի  պատմությամբ: Դվին մայրաքաղաքը կառուցվել է այդ  ժամանակի մայրաքաղաք Արտաշատից ոչ հեռու, Խոսրով Կոտակ թագավորի օրոք (330-338)` 335 թվականին: Քաղաքի շրջակայքում տնկվել է Խոսրովի անտառը, որը կա մինչ օրս: Դվինը հիմնադրվելուց հետո  դարձավ Արշակունյաց Հայաստանի նոր մայրաքաղաքը: Կարճ ժամանակահատվածում քաղաքի բնակչությունը հասավ 100 հազարի: Սակայն  հետագա  արշավանքները  թուլացրեցին քաղաքը,  իսկ 1236թ.  այն  վերջնականապես ավերվեց:

Գյուղի  բուն  պատմությունը  սկսվում  է 1831թ.,  երբ  գյուղը  հիմնադրվում է Դյուգյոն Հայ կամ  դրան  մոտ  մեկ  այլ անվամբ: Այն  Դվին  է  վերանվանվել 1950թ.:

Անվան ծագումնաբանության երկու բացատրություն կա։ Առաջին. ենթադրում են հնագույն ժամանակներում այստեղ ապրող ցեղի կամ տոհմի հետ, սակայն ավելի ստույգ է, որ «Դվին» պարսկերեն նշանակում է բլուր, ինչպես վկայում է նաև Մովսես Խորենացին։


Կլիմա

Կլիման չոր, խիստ ցամաքային է։ Ձմեռները սկսվում են դեկտեմբերի կեսերին, հունվարյան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է -3-ից -5 °C։ Ամառը տևական է՝ մայիսից մինչև հոկտեմբեր, օդի միջին ամսական ջերմությունը հասնում է 24-ից 26 °C, իսկ առավելագույնը՝ 42 °C։ Հաճախ լինում են խորշակներ, որոնք զգալի վնաս են հասցնում գյուղատնտեսությանը։ Մթնոլորտային տարեկան տեղումների քանակը 250-300 մմ է։ Բնական լանդշաֆտները կիսաանապատներ են, որոնք ոռոգման ընթացքում վերածվել են կուլտուր-ոռոգելի լանդշաֆտի։ Ագրոկլիմայական տեսակետից համայնքն ընկած է բացարձակ ոռոգման գոտում։


Բնակչություն

Գյուղն ունի 3150-ին մոտ բնակչություն, խոշորացված համայնք չէ, ունի 1 դպրոց, 1 մանկապարտեզ, ունի մշակույթի տուն, բայց չի գործում, միայն գրադարան կա, այն էլ այնքան վատ պայմաններ են, որ գրքերը փչանում են: Ամբողջ գյուղում գործում է 1 վճարովի պարի խմբակ, ուրիշ մշակութային կենտրոններ չկան: Այս պահին եկեղեցուն կից գործում է երիտասարդական միություն,  որ կոչվում է «Հայորդի»:  Անդամները ակտիվ կյանք  են վարում: Գյուղում կա նաև երիտասարդական կենտրոն,բայց օնլայն հարթակում են ծրագրերը քննարկվում, քանի որ տարածք չունեն:

Բնակիչները  հյուրասեր  են:  Գլխավոր  խնդիրը կրթությունն ու մշակութային  հարցերն  են. մշակույթի ոչ մի ճյուղ զարգացած չէ գյուղում։ Այնուհանդերձ որոշ  բնակիչների  մոտ  վերջին  շրջանում նկատվում  է  ակտիվություն  դեպի զարգացումը և  գյուղը  զարգացնելը:


Գյուղատնտեսություն

Գյուղն ունի առկա 732 տնտեսություն, դպրոց, գրադարան, հիվանդանոց։ Համայնքի տնտեսության մասնագիտացման ճյուղը գյուղատնտեսությունն է, համախառն բերքի մեծ մասը տալիս է այգեգործությունը։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերը կազմում են շուրջ 580 հա։ Համայնքի հողերի հիմնական մասն օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ զբաղեցնելով մոտ 200 հա, պտղատու և խաղողի այգիներ՝ կազմելով 206 հա։

Զբաղվում են այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ, դաշտավարությամբ, բանջարաբուծությամբ։ Մշակում են ջերմասեր բանջարաբոստանային կուլտուրաներ, պտուղներ, ինչպես նաև հացահատիկային և կերային կուլտուրաներ։ Պահուստային հողերը օգտագործվում են հիմնականում որպես արոտավայրեր՝ 121 հա։ Զբաղվում են կաթնամսատու անասնապահությամբ, թռչնաբուծությամբ։ Գյուղում  զարգանում  է էկո-  և  գաստրո-  տուրիզմները:


Զբոսաշրջություն և պատմամշակութային  կոթողներ

Դվին  գյուղը  հարուստ է  պատմամշակութային  և  զբոսաշրջային  կոթողներով:

Սուրբ Գրիգոր (Կաթողիկե)  եկեղեցի

Դվինի պատմաճարտարապետական կառույցների շարքում իր յուրահատուկ տեղն է զբաղեցնում կաթողիկոսական պալատից հարավ գտնվող Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին։ Հուշարձանը մասնակի ավերված է։ Այն վաղ միջնադարյան եռանավ բազիլիկ կառույց է։ Հուշարձանից պահպանվել են արևմտյան, հարավային և հյուսիսային պատերը։ 1907 թվականին Խաչիկ վարդապետ Դադյանի գլխավորությամբ հուշարձանը մասնակիորոն պեղվել է, իսկ ավելի ուշ՝ 1937-1950 թվականների ընթացքում անց են կացվել կանոնավոր պեղումներ, որի արդյունքում Դվինի կենտրոնական թաղամասում հայտնաբերվել է Կաթողիկե մեծ եկեղեցին։  Այս  տարածքում  է  տարածվում  նաև  Դվինի  հնավայրը:

Դվինի բուրգ

Դվինում է գտնվում նաև առեղծվածային բուրգը: Հավանաբար այն կամ հեթանոսական տաճար է, կամ եկեղեցի, որն ամբողջությամբ ծածկված է հողով, և զգացվում է, որ մարդիկ են ծածկել, ոչ թե աղետներից է այդպես ստացվել: Այդ բլրակի վրա, որը բուրգ են համարում, գյուղացիները փորձել են ծառ տնկել, բայց ջրելու ընթացքում ջուրը միանգամից ներծծվել է և բլրակի տակից հոսել, անգամ երբ ոտքով հարվածում են հողին, այլ ձայն է լսվում:

Սբ. Հարություն  եկեղեցի

Եկեղեցին  հիմնադրվել  է 2000թ., շրջապատված է գեղեցիկ  այգով: Եկեղեցու տարածքում կա հատուկ տարածք ՝ «Ոստան» կոչվող, որը նվիրված է Դվինի պատմությանը: Եկեղեցուց բացվում է գեղեցիկ տեսարան դեպի Դվին մայրաքաղաքի ավերակները:

Սբ. Հարություն եկեղեցու հոգևոր հովիվը ՝ Տեր Եղիշե քահանա Նուրիջանյանն է, ով ստեղծել է «Հայորդի» երիտասարդաց միությունը, համախմբել գյուղի երիտասարդներին։ Առաջին տարում Տեր Հոր առաջնորդությամբ  «Հայորդի» երիտասարդաց միության սաները կատարում էին լրագրողական աշխատանքներ, լուսաբանում գյուղի անց ու դարձը, որը տեղ էր գտնում  «Հայորդի» ամսաթերթում։ Հետագայում ամսաթերթը դադարեց տպագրվել, այժմ երիտասարդաց միությունը յութուբում ունի ալիք ՝ Հայորդի TV, որտեղ զետեղված են միության երիտասարդների կողմից կատարած աշխատանքները, մասնավորապես տեսանկարահանվում է «Աստծո խոսքը ՝ մանուկների շուրթերին» խորագիրը կրող շարքը, որտեղ գյուղի մանուկները ընթերցում են մանկական Աստվածաշունչը։

Սբ. Հակոբ  եկեղեցի

Կառուցվել  է  17-րդ  դարում: Այս  եկեղեցում  են  ամփոփվում սբ.  Հակոբի  մասուքները: Այժմ  խոնարհված է:

Դվինի  մառան-թանգարանը

Գյուղի բնակիչներից մեկն ունի մառան, որտեղ կան բազմաթիվ կարասներ Շուստովի ժամանակվանից: Ժամանակին  խաղողը հավաքել են այդ մառանում առկա կարասների մեջ, և երբ եկել է գինու պատրաստման ժամանակը, Շուստովի գործարանից եկել ու գնել են քաղցուն։  Մառանի  դուռը  120  տարվա է:



Դվինի ֆեյբուքյան  էջը:


Դվին  գյուղի  մասին  մեզ  ինֆորմացիա  և նկարներ  տրամադրեց  Դվինի  «Հայորդի»  երիտասարդաց միության ատենապետ  Անի Ղազարյանը:  Շնորհակալություն  Անիին: Հոդվածի  նկարը  պատրաստեց  Արտյոմ  Օհանյանը, իսկ հոդվածը  կազմեց  Արմեն  Թադևոսյանը:

Ձեզ նույնպես կարող է դուր գալ